Pırlanta Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Bu yazıyı bir satıcı yazıyor, farkındayım. O yüzden kendi mesleğimin kusurlarını yazacağım — çünkü bunları bilerek gelen müşteriyle çalışmak, bilmeyenle çalışmaktan kolaydır.

Önce şunu kabul edelim: fiyatı tek başına karşılaştıramazsınız

Pırlantada iki dükkânın fiyatını yan yana koyup "bu ucuzmuş" demek mümkün değildir, çünkü satılan şey standart bir ürün değil. Aynı 1 karat, aynı montür, ama kesimi bir derece düşük bir taş yüzde otuz daha ucuza satılabilir — ve gözle bakınca farkı ilk anda göremezsiniz.

Bu yüzden fiyat sormadan önce neyin fiyatını sorduğunuzu netleştirmeniz gerekiyor. Karat, kesim, renk ve berraklık dördü birden söylenmeden verilen fiyat, bir şey ifade etmez.

Aşağıdakiler, o dört bilgiyi almanızı engelleyen ya da çarpıtan yaygın durumlardır.

1 — Sertifikası olmayan taş

0,20 karat ve üzeri bir tek taşta sertifika standarttır. Yoksa nedeni sorulmalıdır ve "sertifika fiyatı artırıyor" cevabı yeterli değildir; sertifika maliyeti taşın fiyatının yanında küçük kalır.

Sertifikasız taşta karat, renk ve berraklık dereceleri satıcının beyanıdır. Doğru da olabilir, olmayabilir de — ama kontrol etme imkânınız yoktur. Aradaki fark, o taşı sonradan satmak ya da sigortalatmak istediğinizde ortaya çıkar.

2 — Tanınmayan laboratuvarın raporu

Bazı belgeler "sertifika" görünümündedir ama derecelendirmeyi bilerek yüksek verir. Aynı taş GIA'ya gittiğinde iki derece aşağıda çıkar. Bu teknik olarak yalan değildir — farklı laboratuvar, farklı ölçüt — ama sonuç sizin aleyhinizedir.

Pratik kural: GIA, IGI veya HRD dışında bir isim görüyorsanız, o rapordaki dereceleri fiyat karşılaştırmasında kullanmayın. Rapor numarasını laboratuvarın kendi sitesinden doğrulayamıyorsanız, o rapor yok sayılmalıdır.

Doğrulamayı nasıl yapacağınızı sertifika rehberinde anlattım.

3 — "Toplam karat" ile tek taş karatının karıştırılması

Bir yüzükte ortadaki taş 0,30 karat, etrafındaki kırk küçük taş toplam 0,40 karat olabilir. Bu ürün "0,70 karat" diye anlatılırsa yanlış değildir ama eksiktir — ve fiyat açısından bambaşka bir şeydir.

Tek bir 0,70 karatlık taş, toplamı 0,70 karat eden kırk bir taştan kat kat pahalıdır. Her zaman sorun: ortadaki taş kaç karat?

4 — Montürün ağırlığı ve ayarı

Fiyatın bir kısmı taş, bir kısmı altındır. Montürün kaç gram olduğu ve kaç ayar olduğu söylenmelidir. Türkiye'de mücevherde yaygın olarak 14 ayar (585) ve 18 ayar (750) kullanılır.

Damga olmadan altın satılmaz. Ürünün içinde ayar damgasını arayın; yoksa sorun.

5 — Rodaj, taşın gerçek rengini gizleyebilir

Beyaz altın montür rodyumla kaplanır ve bembeyaz parlar. Bu kaplama, taşın sarılığını bir süre gizler. Rodaj birkaç yılda aşındığında, montür sarıya dönmeye başladığında taşın rengi de olduğundan daha sarı görünür.

Bu bir hile değil, malzemenin doğası. Ama satın alırken taşı montürden bağımsız, beyaz bir zeminde görmek isteyin.

6 — Işık her taşı güzel gösterir

Vitrin aydınlatması ve tezgâh lambaları taşı parlatmak için tasarlanmıştır. Spot ışığın altında kötü kesilmiş bir taş bile canlı görünür.

Taşı gün ışığında ve düz beyaz bir kâğıt üzerinde görmek isteyin. İkinci bir taşla yan yana koyun. Tek başına bakılan taş her zaman iyi görünür; karşılaştırma yapılan taş gerçeği söyler.

7 — Floresans satırını atlamayın

Raporda "Fluorescence" satırı vardır. Faint ya da None ise mesele yok. Strong yazıyorsa taş bazı ışıklarda sütlü, puslu görünebilir.

Strong floresanslı taşlar belirgin biçimde ucuzdur ve bu ucuzluk bazen büyük karat almanın yolu gibi sunulur. Alacaksanız mutlaka gün ışığında görün — bir kısmı sorunsuzdur, bir kısmı değildir.

8 — Tırnaklar ve mıhlama işçiliği

Taş kadar önemli olan, taşın nasıl tutturulduğudur. Tırnakların uçları taşa tam oturmalı, eşit boyda olmalı, elinizle hafifçe dokunduğunuzda taş kıpırdamamalıdır.

Kötü mıhlanmış taş düşer. Düşen taş çoğu zaman bulunamaz ve sigortasız bir kayıptır. Bu yüzden montürün nerede yapıldığını sormak, taşın nereden geldiğini sormak kadar önemlidir.

9 — İade ve ölçü değişikliği şartları

Alım anında konuşulmayan tek şey, sonradan sorun çıkan tek şeydir. Yazılı olarak öğrenin: iade süresi kaç gün, hangi şartlarda, özel üretimde iade var mı, ilk ölçü değişikliği ücretli mi.

Bizde standart ürünlerde 14 gün içinde, kullanılmamış ve sertifikası eksiksiz olmak şartıyla iade var; özel üretimde yok. İlk ölçü değişikliği ücretsiz.

10 — Acele ettiren satıcıdan uzak durun

"Bu fiyat bugüne özel", "başka müşteri bekliyor", "son parça" — pırlanta kaçan bir fırsat değildir. Aynı kriterlerde taş her zaman bulunur.

Aceleyi hep karşı taraf yaratıyorsa, o acelenin sebebi sizin iyiliğiniz değildir. Düşünmek için bir gün istemek her müşterinin hakkıdır ve bunu hoş karşılamayan yerden alınmaz.

Kısa kontrol listesi

• Ortadaki taş kaç karat? (toplam karat değil)
• Sertifika hangi laboratuvardan, numarası kaç?
• Rapor numarasını sitesinden doğruladım mı?
• Kesim derecesi ne? (Excellent / Very Good olmalı)
• Floresans ne yazıyor?
• Montür kaç gram, kaç ayar, damgası var mı?
• Taşı gün ışığında ve başka bir taşla yan yana gördüm mü?
• İade süresi ve ölçü değişikliği şartı ne?

Bu listeyle gelen müşteri bizim de işimizi kolaylaştırır — konuşma doğrudan taşın kendisi üzerinden ilerler.